Ile waży czołg? Masa czołgów od I wojny światowej do dziś: najcięższe, najlżejsze i najszybsze

Ile waży czołg? Współczesny czołg podstawowy waży zwykle od 45 do 70 ton. Amerykański Abrams M1A2 SEPv3 ma około 67 ton, Leopard 2A4 około 55 ton, koreański K2 około 56 ton, a T-72 od 41 do 46 ton. Najcięższym zbudowanym czołgiem w historii był niemiecki Maus (188 ton), a najlżejsze pojazdy, które jeszcze nazywano czołgami, czyli tankietki z lat 30., ważyły niespełna 2-3 tony. Poniżej masa ponad 60 czołgów od 1916 roku do dziś, rankingi najcięższych, najlżejszych i najszybszych oraz wyjaśnienie, co te tony oznaczają w praktyce.

Ile waży czołg w skrócie

• Typowy czołg dziś: 45-70 ton (konstrukcje rosyjskie 41-51 t, zachodnie 55-70 t).
• Abrams M1A2 SEPv3: 66,8 t, czyli około 48 samochodów osobowych.
• Leopard 2: od 55,2 t (2A4) do około 69,5 t (2A8).
• K2 Black Panther: 55-56 t, polska wersja K2PL ma ważyć około 60 t.
• Tygrys (Tiger I): 54-57 t, Królewski Tygrys (Tiger II): 68,5-69,8 t.
• Najcięższy czołg świata: Maus, 188 t (dwa prototypy, nigdy nie walczył).
• Najcięższy czołg, który walczył: Tiger II, prawie 70 t.
• Najlżejszy: tankietka Carden-Loyd Mk VI (ok. 1,5 t), polska TK-3 ważyła 2,43 t.
• Najszybszy: brytyjski Scorpion, rekord Guinnessa 82,23 km/h.
• Pierwszy czołg bojowy: brytyjski Mark I z 1916 roku ważył 28 t i jechał 6 km/h.

Ile waży czołg? Krótka odpowiedź według klas

Na pytanie „ile waży czołg” nie ma jednej liczby, bo czołgiem nazywano w ciągu ponad stu lat zarówno dwuosobową tankietkę wielkości małego samochodu, jak i stalowego kolosa, który nie mieścił się na żadnym moście. Najprościej podzielić czołgi według klas, którymi posługiwano się przez większą część XX wieku.

Po II wojnie światowej podział na lekkie, średnie i ciężkie stracił sens. Od lat 60. armie budują jeden uniwersalny czołg podstawowy (ang. main battle tank, MBT), który łączy pancerz dawnego czołgu ciężkiego z ruchliwością średniego. To właśnie on waży dziś 45-70 ton.

Masa bojowa a masa własna: co oznaczają tony w tabelach

Gdy porównujesz dane z różnych źródeł, liczby potrafią się różnić nawet o kilka ton. Najczęściej dlatego, że chodzi o różne rodzaje masy:

• Masa bojowa to czołg gotowy do walki: z załogą, pełnymi zbiornikami paliwa, amunicją i wyposażeniem. Tę wartość podajemy w zestawieniach w tym artykule.
• Masa własna (pusta) to sam pojazd bez paliwa, amunicji i załogi. Bywa niższa o 2-4 tony.
• Masa z pakietami dodatkowego pancerza to osobna kategoria. Brytyjski Challenger 2 waży 64 tony, ale z pełnym zestawem osłon TES dochodzi do około 75 ton.

Druga pułapka to jednostki. Amerykanie podają masę w tonach krótkich (1 short ton = 907 kg), Brytyjczycy historycznie w tonach długich (1016 kg). Stąd „Abrams waży 73,6 tony” w materiałach anglojęzycznych, choć w tonach metrycznych to 66,8 t. W tym artykule wszystkie masy są przeliczone na tony metryczne.

Ile ważyły czołgi z I wojny światowej

Pierwsze czołgi powstały po to, by przejechać przez okopy, zasieki i lejki po pociskach na froncie zachodnim. Były ciężkie jak na swoją moc i niewiarygodnie wolne.

Little Willie (1915), brytyjski prototyp, od którego zaczęła się historia broni pancernej, ważył 16,5 tony i jechał z prędkością około 3 km/h. Nie trafił na front, ale udowodnił, że gąsienicowy, opancerzony pojazd w ogóle da się zbudować.

Mark I, pierwszy czołg użyty w boju (15 września 1916 r. pod Flers-Courcelette nad Sommą), ważył 28,4 tony w wersji „męskiej” z dwiema armatami 57 mm i 27,4 tony w wersji „żeńskiej” z samymi karabinami maszynowymi. Ośmioosobowa załoga jechała z prędkością 6 km/h, czyli niewiele szybciej od idącego człowieka. Zbudowano 150 sztuk.

Renault FT (1917) był odwrotnością brytyjskich kolosów: ważył tylko 6,5 tony, miał dwóch ludzi załogi i jako pierwszy czołg w historii obrotową wieżę na dachu. Ten układ (kadłub, wieża, silnik z tyłu) obowiązuje do dziś. Francuzi zbudowali ponad 3000 sztuk, a Renault FT służyły też w Wojsku Polskim w wojnie 1920 roku.

A7V, jedyny niemiecki czołg, który walczył w I wojnie światowej, ważył około 30-33 ton i miał rekordową załogę: co najmniej 18 ludzi, a czasem do 25. Powstało tylko 20 egzemplarzy. Niemcy szykowali też monstrualny K-Wagen o masie 120 ton z czterema armatami 77 mm i 27-osobową załogą, ale wojna skończyła się, zanim dokończono dwa egzemplarze.

Medium Mark A Whippet (14,2 t, 13,4 km/h) był z kolei pierwszym czołgiem „pościgowym”, lżejszym i szybszym od ciężkich Marków.

FCM 2C (Char 2C) to francuski olbrzym zaprojektowany jeszcze w czasie wojny, a wprowadzony do służby w 1921 roku. Ważył 69 ton, a egzemplarz „Lorraine” po dopancerzeniu w 1939 roku około 75 ton. To prawdopodobnie najcięższy czołg, jaki kiedykolwiek wszedł do służby, i zarazem największy wymiarami (ponad 10 metrów długości). Zbudowano 10 sztuk. W czerwcu 1940 roku nie zdążyły dojechać na front: utknęły na kolejowych platformach i zostały zniszczone przez własne załogi.

Ile ważyły czołgi z okresu międzywojennego

W latach 20. i 30. armie szukały taniej broni pancernej, którą da się produkować w setkach i tysiącach. Stąd moda na tankietki: maleńkie, dwuosobowe pojazdy z jednym karabinem maszynowym. Brytyjska Carden-Loyd Mk VI ważyła około 1,5 tony i stała się wzorem dla konstrukcji w kilkunastu krajach, w tym w Polsce i ZSRR.

Polska tankietka TK-3 (1931) ważyła 2,43 tony i rozwijała 46 km/h, a jej rozwinięcie TKS (1934) około 2,6 tony. W 1939 roku tankietki były najliczniejszym polskim pojazdem pancernym, a te uzbrojone w najcięższy karabin maszynowy 20 mm potrafiły niszczyć niemieckie czołgi lekkie. Radziecka T-27 ważyła 2,7 tony.

7TP, najlepszy polski czołg 1939 roku, ważył 9,9 tony w wersji z jedną wieżą i armatą Bofors 37 mm (wersja dwuwieżowa 9,4 t). Jechał 37 km/h. Zbudowano około 130-150 sztuk (źródła podają 132 lub 149).

Radzieckie czołgi tej epoki pokazują dwie skrajności. Seria BT (BT-7 ważył około 13,9 t) była pomyślana jako szybki czołg kawalerii: po zdjęciu gąsienic mógł jechać na kołach z prędkością ponad 70 km/h, na gąsienicach rozwijał około 52 km/h. Z kolei T-35 (45 t) był jedynym seryjnym czołgiem świata z pięcioma wieżami i 10-osobową załogą. Najliczniejszy radziecki czołg przedwojenny, T-26, ważył 9,6 tony i powstał w ponad 10 tysiącach egzemplarzy.

Ile ważyły czołgi z II wojny światowej

II wojna światowa to czas, w którym masa czołgów wzrosła najszybciej w historii. W 1939 roku Wehrmacht ruszył na Polskę głównie z czołgami o masie 5-10 ton, a w 1944 roku na froncie walczyły już maszyny prawie siedmiokrotnie cięższe.

Niemieckie czołgi

Panzer I i Panzer II to w zasadzie czołgi szkolne, które z braku lepszych pojechały na wojnę. Trzon sił pancernych w kampaniach 1939-1941 stanowiły Panzer III i Panzer IV, ważące ponad 20 ton. Doktrynę ich użycia stworzył m.in. Heinz Guderian, a pełną skalę pokazały w operacji Barbarossa.

Spotkanie z radzieckimi T-34 i KV-1 w 1941 roku zmusiło Niemców do budowy znacznie cięższych maszyn. Panther ważył prawie 45 ton, czyli jak przedwojenny czołg ciężki, choć formalnie był czołgiem średnim.

Tiger I ważył 54-57 ton (różnica zależy od tego, czy liczymy masę podstawową czy bojową) i miał armatę 88 mm. Ciekawostka związana z naszym regionem: prototypy Tygrysa firm Henschel i Porsche pokazano Hitlerowi 20 kwietnia 1942 roku, w dniu jego urodzin, właśnie w Wilczym Szańcu. Relację jednego z monterów Henschela, który przywiózł czołg pociągiem z Kassel do Gierłoży, przeczytasz w tekście o wizytach z okazji urodzin Hitlera. Zbudowano 1347 Tygrysów.

Tiger II, zwany Królewskim Tygrysem, ważył 68,5 tony z wieżą Porsche i 69,8 tony z seryjną wieżą Henschela. To najcięższy czołg, który rzeczywiście walczył w II wojnie światowej. Cięższy był tylko niszczyciel czołgów Jagdtiger (71,7 t), ale nie miał obrotowej wieży, więc formalnie nie był czołgiem. Powstały 492 Królewskie Tygrysy.

Na szczycie niemieckiej gigantomanii stoi Panzer VIII Maus: 188 ton, armata 128 mm, prędkość 20 km/h. Jego pełnowymiarową drewnianą makietę zaprezentowano Hitlerowi 14 maja 1943 roku, również w Wilczym Szańcu. Zbudowano dwa egzemplarze, z których jeden stoi dziś w muzeum w Kubince pod Moskwą. Na papierze zostały jeszcze Landkreuzer P.1000 Ratte (ok. 1000 t, z dwiema armatami okrętowymi 280 mm) i P.1500 Monster, czyli projekty bardziej z pogranicza fantazji niż inżynierii.

Radzieckie czołgi

Radziecka szkoła budowy czołgów od początku stawiała na niższą masę, prostotę i liczbę. T-34, najważniejszy czołg Armii Czerwonej, ważył w wersji z 1941 roku 26,5-28 ton, a wersja T-34-85 z armatą 85 mm około 32 ton. Wyprodukowano łącznie 84 070 sztuk obu wersji, do tego doszła produkcja licencyjna w Polsce i Czechosłowacji po wojnie. T-34 był przy tym szybki (około 53 km/h) i miał szerokie gąsienice, dzięki którym naciskał na grunt słabiej niż wiele lżejszych od niego czołgów.

Ciężkie KV-1 ważyły od 43 ton (1939) do 47,5 tony (1941), a KV-2 z ogromną wieżą i haubicą 152 mm około 52 ton. IS-2 z 1944 roku przy masie 46 ton miał armatę 122 mm, jedną z najpotężniejszych w czołgach II wojny światowej. Lżejszy biegun to T-60 (5,8 t), produkowany masowo w najgorszych miesiącach 1941 roku.

Czołgi aliantów zachodnich, Japonii i Francji

M4 Sherman (ok. 30-34 t) był odpowiedzią Amerykanów na wszystko: niezbyt ciężki, niezawodny, łatwy w naprawie i produkowany w 49 234 egzemplarzach. Amerykanie celowo pilnowali masy, bo każdy czołg trzeba było przewieźć przez ocean statkiem, wyładować w porcie i przeprowadzić przez europejskie mosty.

Brytyjczycy budowali dwa typy czołgów: wolne, ciężko opancerzone czołgi piechoty (Matilda II, Churchill) i szybkie czołgi krążownicze (Cromwell, 64 km/h). Na drugim końcu skali stały superciężkie prototypy, które nigdy nie weszły do walki: brytyjskie TOG II (81 t) i Tortoise (79 t) oraz amerykański T28 (86 t), który miał cztery gąsienice i przy prędkości 13 km/h przypominał raczej ruchomy bunkier.

Ile ważyły czołgi z czasów zimnej wojny

Po 1945 roku czołgi na chwilę schudły. Doświadczenia z Tygrysami i Mausem pokazały, że czołg ważący 70 ton i więcej sprawia więcej problemów, niż daje korzyści. Radzieckie IS-7 (68 t, prototyp) czy brytyjski Conqueror (ok. 65 t) były ostatnimi ciężkimi czołgami w starym stylu.

Prawdziwym symbolem epoki stał się T-54/T-55: 36-36,5 tony, armata 100 mm, prędkość 50 km/h. Z liczbą od 96 500 do ponad 100 000 egzemplarzy (z produkcją licencyjną, w tym około 10 tysięcy w Polsce) to najliczniej produkowany czołg w historii.

Szkoły zachodnia i radziecka rozeszły się wtedy wyraźnie. Radzieckie czołgi od T-64 miały automat ładowania, więc trzyosobową załogę i ciasne, niskie wnętrze. Mniejsza objętość do opancerzenia oznaczała mniejszą masę: T-72A ważył 41,5 tony. Zachód stawiał na czteroosobową załogę, większe wnętrze i lepszą ochronę ludzi, co kosztowało tony. Ciekawym wyjątkiem był szwedzki Stridsvagn 103, czołg bez wieży, który celował całym kadłubem.

Na końcu epoki pojawił się radziecki T-80 z silnikiem turbinowym, zdolny do jazdy z prędkością 70 km/h, i polski PT-91 Twardy (45,9 t), czyli głęboka modernizacja T-72 z zakładów w Łabędach, wprowadzona do służby w 1995 roku.

Ile ważą współczesne czołgi

Od lat 80. masa czołgów znów rośnie. Nowe pancerze, systemy aktywnej ochrony, kamery, celowniki, klimatyzacja i dodatkowe osłony przeciw dronom ważą coraz więcej, a każda kolejna modernizacja dokłada kilka ton.

Rekordzistami wśród czołgów w służbie są dziś Leopard 2A8, który według danych branżowych zbliża się do 70 ton, indyjski Arjun Mk1A (68 t) i Abrams M1A2 SEPv3 (66,8 t). Najwięcej waży jednak Challenger 2 w pełnej konfiguracji z pakietami pancerza TES, czyli około 75 ton.

Ciekawe jest to, że producenci próbują dziś odwrócić trend. Niemiecki KF51 Panther (59 t) i amerykański demonstrator AbramsX mają być lżejsze od swoich poprzedników, bo ochronę ma im zapewniać nie tylko gruby pancerz, ale też elektronika: systemy aktywnej ochrony, które strącają nadlatujące pociski, zanim te trafią w czołg.

Ile ważą czołgi Wojska Polskiego

Polska ma dziś jedną z najbardziej zróżnicowanych flot czołgów w NATO. Masa ma tu znaczenie praktyczne: decyduje o tym, którymi mostami i drogami czołgi dojadą nad wschodnią granicę.

Najcięższymi czołgami w polskim wojsku są więc Abramsy M1A2 SEPv3, a najlżejszymi czołgami wciąż będącymi w służbie są wozy rodziny T-72 i PT-91. Różnica między nimi to 20-25 ton, czyli mniej więcej tyle, ile ważył cały Panzer III z 1941 roku. Warto o tym pamiętać przy pytaniu „ile waży czołg K2”: bazowy K2 jest o ponad 10 ton lżejszy od Abramsa SEPv3, ale polska wersja K2PL z dodatkowym pancerzem ma tę różnicę zmniejszyć.

Najcięższy czołg świata

Odpowiedź zależy od tego, jak zdefiniujemy „czołg”. Oto pełny ranking najcięższych konstrukcji, które naprawdę zbudowano (bez projektów papierowych typu Ratte):

Bez względu na definicję najcięższym czołgiem świata, jaki kiedykolwiek zbudowano, jest Maus. Najcięższym czołgiem, który wszedł do służby, był francuski Char 2C, a najcięższym, który walczył na froncie, Tiger II. Wśród współczesnych maszyn granicę 70 ton przekracza tylko Challenger 2 z dodatkowym pancerzem, a Leopard 2A8 zbliża się do niej.

Najlżejszy czołg świata

Tu również wszystko zależy od definicji. Najlżejsze pojazdy, które w swojej epoce nazywano czołgami, to tankietki z lat 20. i 30. Dziś zwykle nie zalicza się ich do czołgów, bo nie miały armaty ani (w większości) obrotowej wieży.

Jeśli przyjmiemy współczesną definicję (gąsienice, pancerz, armata w obrotowej wieży), najlżejszymi czołgami w historii są przedwojenne czołgi lekkie w rodzaju Panzer I (5,4 t) i T-60 (5,8 t). Wśród powojennych konstrukcji tytuł należy do brytyjskiego Scorpiona (ok. 8 t), który od początku projektowano z myślą o przerzucie samolotem transportowym. Najlżejszymi dziś są rosyjski Sprut-SD (18 t, z armatą 125 mm) i lekkie czołgi dla wojsk powietrznodesantowych. Niemiecki Wiesel (ok. 2,75 t) wygląda jak miniaturowy czołg, ale to nośnik uzbrojenia, nie czołg.

Najszybszy czołg świata

Oficjalny rekord należy do brytyjskiego Scorpiona. W 2002 roku na torze testowym QinetiQ w Chertsey (Surrey) zmodernizowany Scorpion rozpędził się do 82,23 km/h, co Księga Rekordów Guinnessa uznała za rekord prędkości czołgu seryjnego. Katalogowa prędkość maksymalna Scorpiona to około 72,5 km/h, ale i ona wystarcza, by zostawić w tyle prawie wszystkie inne czołgi.

Najszybszym czołgiem II wojny światowej był brytyjski Cromwell (64 km/h z odpowiednią przekładnią), ex aequo z lekkim Tetrarchem. Amerykański M18 Hellcat jeździł jeszcze szybciej, ale był niszczycielem czołgów z otwartą od góry wieżą. Rosyjski BT-7 osiągał ponad 70 km/h tylko na kołach, po zdjęciu gąsienic.

Warto zauważyć, że współczesny 60-tonowy czołg jest dwa razy szybszy niż 10-tonowy czołg z 1939 roku. Leopard 2 ma silnik o mocy 1500 KM, a 7TP miał 110 KM.

Najwolniejszy czołg w historii

• Little Willie (1915): ok. 3 km/h, prototyp.
• Mark I (1916): 6 km/h, czyli tempo szybkiego marszu.
• Renault FT (1917): ok. 7 km/h.
• K-Wagen (1918): 7,5 km/h.
• T28 Super Heavy Tank (1945): 13 km/h.
• Medium Mark A Whippet (1918): 13,4 km/h, a był to czołg „szybki”.
• TOG II (1941): 13,7 km/h.
• Char 2C i A7V: 15 km/h.
• Maus (1944): 20 km/h.

Najwolniejszym czołgiem, który rzeczywiście walczył, był więc brytyjski Mark I. Wśród czołgów II wojny światowej najwolniejsze były brytyjskie czołgi piechoty: Matilda II (24 km/h) i Churchill (22-26 km/h).

Inne rekordy czołgów

• Najliczniejszy czołg: T-54/T-55, od 96 500 do ponad 100 000 sztuk. Drugi jest T-34 (84 070 sztuk), trzeci Sherman (49 234).
• Najwięcej wież: radziecki T-35, pięć wież na jednym kadłubie.
• Największa załoga: niemiecki K-Wagen miał mieć 27 ludzi, a walczący A7V zabierał 18, czasem do 25 żołnierzy.
• Największy wymiarami czołg w służbie: Char 2C, ponad 10 metrów długości.
• Największe działo: haubica 152 mm w radzieckim KV-2. Wśród armat czołgowych rekordowe były 128 mm w Mausie i 130 mm w prototypie IS-7. Dziś 130 mm ma KF51 Panther, a standardem jest 120 lub 125 mm.
• Pierwsza bitwa czołgów: 24 kwietnia 1918 r. pod Villers-Bretonneux, brytyjskie Mark IV przeciw niemieckim A7V.

Dlaczego czołgi są tak ciężkie

Masa czołgu to przede wszystkim pancerz. Stal pancerna ma gęstość około 7,8 tony na metr sześcienny, więc płyta o grubości 10 cm i powierzchni jednego metra kwadratowego waży prawie 800 kilogramów. Czołg musi być osłonięty ze wszystkich stron, a najgrubiej z przodu. Do tego dochodzą:

• armata i amunicja (sama armata 120 mm z zamkiem i kołyską waży kilka ton, a każdy nabój kilkanaście do ponad 20 kg),
• silnik i przekładnia o mocy 1000-1500 KM,
• gąsienice i zawieszenie, które muszą unieść dziesiątki ton w terenie,
• elektronika i systemy ochrony: celowniki, kamery termowizyjne, łączność, systemy aktywnej ochrony, osłony przeciw dronom.

Historia masy czołgów to ciągła wymiana ciosów między pancerzem a pociskiem. Gdy w 1941 roku niemieckie armaty 37 mm odbijały się od T-34 i KV-1, Niemcy zbudowali Tygrysa. Gdy pojawiły się pociski kumulacyjne i podkalibrowe, pancerz stalowy zastąpiono wielowarstwowym (kompozytowym), który jest skuteczniejszy, ale też ciężki. Wojna w Ukrainie dołożyła kolejne tony: dodatkowe osłony boczne, klatki nad wieżami i systemy walki radioelektronicznej przeciw dronom.

Ta spirala ma swoje granice. Czołg ważący ponad 70 ton nie przejedzie przez wiele mostów, wolniej przemieszcza się w terenie, zużywa więcej paliwa i trudniej go przewieźć. Dlatego najnowsze projekty próbują zatrzymać przyrost masy.

Co oznacza masa czołgu w praktyce

Ile to jest 60 ton? Porównania

• Abrams M1A2 SEPv3 (66,8 t) waży mniej więcej tyle co 48 samochodów osobowych (po 1,4 t) albo 11 dorosłych słoni afrykańskich.
• Jest cięższy od całego zestawu ciężarowego (ciągnik z naczepą) załadowanego do 40 ton, czyli maksymalnej masy dopuszczonej na polskich drogach.
• Maus (188 t) ważył tyle co około 130 samochodów osobowych.
• Tankietka TK-3 (2,43 t) ważyła mniej niż dzisiejszy duży SUV z pełnym bagażnikiem.

Nacisk na grunt: dlaczego 60-tonowy czołg nie zapada się w błocie

Wbrew intuicji czołg naciska na podłoże zaskakująco słabo, bo jego masa rozkłada się na dużą powierzchnię gąsienic. Miarą jest nacisk jednostkowy, podawany w kilogramach na centymetr kwadratowy.

Ta tabela tłumaczy jeden z sekretów T-34: choć ważył o połowę mniej niż Tygrys, dzięki szerokim gąsienicom naciskał na grunt o mniej więcej jedną trzecią słabiej i radził sobie w rosyjskim błocie i śniegu lepiej niż niemieckie maszyny. Sherman, choć lżejszy od Tygrysa, miał wąskie gąsienice i naciskał na grunt mocniej niż czołg o dwukrotnie większej masie.

Mosty i klasa MLC

W NATO każdy most, prom i przeprawa ma przypisaną klasę MLC (Military Load Classification, według porozumienia STANAG 2021). Pojazd też ma swoją klasę MLC i może przejechać, jeśli nie przekracza klasy mostu. Dla czołgów o masie do około 70 ton krótkich klasa MLC jest w przybliżeniu równa ich masie, powyżej rośnie szybciej. Tradycyjnym standardem dla ciężkiego sprzętu NATO była klasa MLC 70. Abrams M1A1 mieścił się w niej, a M1A2 SEPv3 jest już na granicy lub ponad nią, na co zwracali uwagę amerykańscy testerzy z Pentagonu. To jeden z powodów, dla których w Polsce tyle mówi się o wzmacnianiu mostów i budowie infrastruktury pod ciężkie czołgi.

Transport czołgów

• Największy wojskowy samolot transportowy USA, C-5 Galaxy, zabiera 2 Abramsy, a C-17 Globemaster III tylko jednego.
• Na duże odległości czołgi jeżdżą koleją, na specjalnych platformach, albo na naczepach niskopodwoziowych ciągniętych przez ciężkie ciągniki balastowe.
• Czołgi z II wojny światowej miały ten sam problem: Tygrys był zbyt szeroki na niemieckie wagony kolejowe, więc przed transportem zakładano mu węższe gąsienice transportowe i demontowano zewnętrzne koła jezdne.

Masa wpływa też na zużycie paliwa: 60-tonowy czołg z turbiną gazową, jak Abrams, spala w terenie kilkaset litrów paliwa na 100 kilometrów. Temat kosztów wojny w szerszym ujęciu opisujemy w tekście Ile kosztowała II wojna światowa.

Wielka tabela: ile ważą czołgi od 1916 roku do dziś

Poniżej zbiorcze zestawienie ponad 60 czołgów i pojazdów pokrewnych, uszeregowanych od najcięższego do najlżejszego. Podajemy masę bojową w tonach metrycznych, a przy rozbieżnościach źródeł zakres.

Czołgi i inne pojazdy pancerne III Rzeszy, od motocykla gąsienicowego Kettenkrad po Tygrysy, opisujemy szerzej w tekście o Wehrmachcie.

Najczęściej zadawane pytania

Ile waży czołg Abrams?

Najnowsza wersja M1A2 SEPv3, którą kupiła też Polska, waży 66,8 tony (w amerykańskich materiałach 73,6 tony krótkiej). Starszy M1A1 waży około 57 ton, a wersje z dodatkowym pancerzem więcej. Pierwszy M1 z 1980 roku ważył około 54 ton.

Ile waży czołg Leopard?

Leopard 1 waży 40-42 tony. Leopard 2A4 waży 55,2 tony, polski Leopard 2PL i Leopard 2A5 około 59,5 tony, Leopard 2A7V 66,5 tony, a najnowszy Leopard 2A8 według danych branżowych blisko 70 ton.

Ile waży czołg K2?

Koreański K2 Black Panther waży 55-56 ton. Polska wersja K2PL, z dodatkowym pancerzem i systemem aktywnej ochrony, ma ważyć około 60 ton, ale producent nie podał jeszcze oficjalnej masy.

Ile waży czołg T-72?

T-72A waży 41,5 tony, T-72B około 44,5 tony, a zmodernizowany rosyjski T-72B3 około 46,5 tony. Polski PT-91 Twardy, czyli modernizacja T-72, waży 45,9 tony.

Ile waży czołg T-34?

T-34/76 z 1941 roku ważył 26,5-28 ton, a T-34-85 z 1944 roku około 32 ton.

Ile waży czołg Tygrys?

Tiger I ważył 54-57 ton, a Tiger II (Królewski Tygrys) 68,5-69,8 tony, zależnie od wersji wieży.

Ile waży najcięższy czołg świata?

Najcięższym zbudowanym czołgiem był niemiecki Maus: 188 ton. Najcięższym czołgiem, który walczył, był Tiger II (prawie 70 ton). Projekt Landkreuzer P.1000 Ratte zakładał masę około 1000 ton, ale nigdy nie wyszedł poza deskę kreślarską.

Jaki jest najszybszy czołg świata?

Rekord Guinnessa należy do brytyjskiego Scorpiona, który w 2002 roku osiągnął 82,23 km/h. Współczesne czołgi podstawowe, jak Leopard 2, Abrams czy K2, jeżdżą z prędkością około 70 km/h.

Jaki jest najlżejszy czołg?

Najlżejsze były tankietki z lat 20. i 30.: brytyjska Carden-Loyd Mk VI ważyła około 1,5 tony, a polska TK-3 2,43 tony. Najlżejsze czołgi z obrotową wieżą to Panzer I (5,4 t) i T-60 (5,8 t).

Ile ważył pierwszy czołg?

Pierwszy czołg użyty w walce, brytyjski Mark I z 1916 roku, ważył 28,4 tony w wersji z armatami i 27,4 tony w wersji z karabinami maszynowymi. Jego prototyp Little Willie ważył 16,5 tony.

Źródła

1. British heavy tanks of the First World War, Wikipedia (dane Mark I).
2. Char 2C, Wikipedia.
3. TK-3 i 7TP, Wikipedia.
4. Tiger I i Tiger II, Wikipedia (dane za T. Jentz, H. Doyle).
5. Panzer VIII Maus, Wikipedia.
6. T-34, Wikipedia (liczby produkcji za S. Zaloga, J. Kinnear).
7. M4 Sherman, Wikipedia.
8. T28 super-heavy tank, Wikipedia.
9. T-54/T-55, Wikipedia.
10. M1 Abrams, Wikipedia.
11. Leopard 2, Wikipedia, oraz Leopard 2A8 Main Battle Tank, Army Technology.
12. K2 Black Panther, Wikipedia (dane Hyundai Rotem).
13. PT-91 Twardy, Wikipedia.
14. Challenger 2, Wikipedia.
15. FV101 Scorpion, Wikipedia (rekord prędkości za Guinness World Records).
16. Ground pressure, Wikipedia (nacisk jednostkowy).
17. Creeping weight of Abrams tank concerns Pentagon’s chief weapons tester, Defense News, 26.01.2021.
18. Boeing C-17 Globemaster III i C-5 Galaxy, Air & Space Forces Magazine.